Recent Updates Page 3 Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 07:49 on 2013/10/30 Permalink | Reply
    Tags:   

    amontegi(a)n ibili 

    eus. larru-jotzen ibili, txotxoka ibili

    gazt. (arrt.) hacer el amor, tener relaciones sexuales

    ing. make love

    fr. faire l’amour;

    port. fig fazer amor

    Elhuyar eta Word Reference hiztegiak

    Azalpena:

    (En la expr. amontegin ibili, con la que se alude a las relaciones sexuales). Azkue (CPV II 725) recogió en Zubieta (Navarra) la canción siguiente: “Zubietako neskatxak / amabost urtetako / Amontegin dabiltza / gallegoekin bapo”, transcribiendo la palabra con mayúscula al interpretarla como nombre de un monte. Cf. F. Ixurko PV 1972, 72: “Adiera itsusiko itza duzute hori. Ardandegi ta olakoetan bakarrik aipatzen dena. Seksu artuemanak adierazten ditu, ain zuzen. Ez duzute hor iñongo mendi izenik, Azkuerenean mayuskularekin badator ere. Berriz ere diozuet: mutilen eta arteko itzik lizunena duzute hori”; v. tbn. Satr Seksu 141. (Orotariko Euskal Hiztegian)

    Testuinguruan:

    “Zubietako neskatxak
    amabost urtetako
    Amontegin dabiltza
    gallegoekin bapo”

    Azkue (CPV II 725)

    amontegian

    amontegi(a)n ibili (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 08:04 on 2013/10/28 Permalink | Reply
    Tags:   

    aterik adina maratila eduki 

    eus. aterik adina maratila eduki

    gazt. tener respuesta para todo

    ing. have an answer for everything

    fr. avoir réponse à tout

    port. fig saber tudo

    Elhuyar eta Word Reference hiztegiak

    Azalpena: Larrialdi edo behar guztietarako irtenbideak ukan. Dena jakin, denerako erantzuna izan. Denetarako aitzakiak eta erantzunak izan. / Tener soluciones para todo. Saberlo todo, tener respuesta para todo. Tener pretextos para todo. [Elhuyar, 5000 eta Labayru hiztegiak)

    Testuinguruan:

    Arotz batek ez izatekotan aterik adina maratila, nork izango zituen, ba? Eztenkadak, 1965, SAN MARTIN, J. [moldatua]

    aterik adina maratila ukan (geograph, CC)

    aterik adina maratila eduki (geograph, CC)

     
  • Maite 08:33 on 2013/10/16 Permalink | Reply
    Tags:   

    plaza betean esan 

    eus. plaza betean esan, lau haizeetara esan

    gazt. publicar a los cuatro vientos

    ing. shout it from the hills, shout from the roof tops

    fr. publier sur les toits

    port. gritar algo aos quatro ventos;

    Elhuyar eta Word Reference hiztegiak

    Azalpena: Denei jakinarazi. / Decir las cosas sin reserva, para que todo el mundo se entere. Hacer algo público.

    Testuinguruan:

    Zoriontsu bizi zen garai hartan, eta plaza betean esateko irrikaz zegoen.

    plaza betean esan (irudia: irreverendos.com, CC)

    plaza betean esan (irudia: irreverendos.com, CC)

     
    • Jesusmari Romo-Uriarte 14:06 on 2013/10/16 Permalink | Reply

      Adibidearen esaldiak oker txiki bat duela uste dut: Zoriontsu bizi zen gara[i] hartan, eta plaza betean esateko irrikaz zegoen.

    • Maite 06:53 on 2013/10/17 Permalink | Reply

      Hori da!!! Zuzenduta. Mila esker! 🙂

    • Lore 15:42 on 2013/10/17 Permalink | Reply

      nik lau-haizetara zabaldu esango nuke

      • Maite 09:37 on 2013/10/25 Permalink | Reply

        Lore, niri ere ‘lau haizeetara zabaldu’ ateratzen zait. ‘Esan’-ek baino gehiago adierazten du ‘zabaldu’ horrek, ezta? 🙂

  • Maite 07:54 on 2013/10/05 Permalink | Reply
    Tags:   

    negarretan urtu 

    eus. negarretan urtu, negar batean egon, negar eta negar ari izan, negar-malkotan egon, negar bizian ari izan

    gazt. llorar a moco tendido, llorar a lágrima viva, llorar como una magdalena

    ing. to have one’s head in the clouds

    fr. to weep uncontrollably

    port. chorar como bezerro desmamado, debulhar-se em pranto

    Elhuyar eta Word Reference hiztegiak

    Azalpena: negar eta negar ari izan/llorar como si te fuera la vida en ello.

    Testuinguruan:

    Esnegaina baino zurbilago geratu zen, harri eta zur. Nik oihu egin nahi nuen, negarretan urtu, bi haiek jo eta bertan txikitu. Baina ez nuen ezer egin. Han geratu nintzen, mozolo baten moduan, haiei begira, ezer esan gabe. Eta gero alde egin nuen. [Sar al naiteke?, Gotzon Hermosilla (Udako narrazioak, Berria.info, )]

    negarretan urtu

    negarretan urtu (DeavianArt, CC)

     
    • Lore 15:45 on 2013/10/17 Permalink | Reply

      negarrarekin lotuta, gogoan dut oraindik amonak esaten ziguna (neronek ere erabili izan dut): ixildu zaitez, Arramendiko (Oreretako baserri bat) astoak baina arrantza handiagoak eitten dittuzu ta

      • Maite 09:54 on 2013/10/25 Permalink | Reply

        Ze ona!! Mila esker iruzkina uzteagatik, Lore! 🙂

  • Maite 08:57 on 2013/08/30 Permalink | Reply
    Tags:   

    txoritegian egon 

    eus. txoritegian egon / zeruan jarri / zeruko izarrak kontatzen ari izan / izarrei begira egon/ xor-xor egon / txoritegian egon / ilargian egon

    gazt. estar en Babia / estar en la luna / estar en el limbo / estar pensando en las musarañas

    ing. to have one’s head in the clouds

    fr. être dans la lune

    port. estar distraído, andar na lua, estar com a cabeça na lua;

    Gaztelaniazko Esamoldeak Euskaraz, Elhuyar Hiztegia eta Word Reference

    Azalpena: arreta/adia galduta egon; estar distraído.

    Testuinguruan:

    Burua txoritegian nuela, norbaitekin egin nuen estropezu. [Deabruaren letaginak, Fernando Morillo (Gaumin, 2011)] (Google Books)

    txoritegian egon (Wikimedia Commons)

    txoritegian egon (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 09:06 on 2013/08/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    txapela erantzi 

    eus. txapela erantzi / txapela kendu

    gazt. quitarse el sombrero

    ing. take off one’s hat to someone

    fr. tirer son chapeau

    port. tirar o chapéu

    Elhuyar eta Word Reference hiztegiak

    Azalpena: miresmena adierazi, expresar admiración.

    Lagun  horren aurrean txapela erantzi behar da.

    Urtean zehar egindako lana txapela eranzteko modukoa da.

    txapela (FlickrCC, juanjolostium)

    txapela (FlickrCC, juanjolostium)

     
  • Maite 08:36 on 2013/08/20 Permalink | Reply
    Tags:   

    zakutik edo zorrotik 

    eus. zakutik edo zorrotik / aldez edo moldez

    gazt. por hache o por be

    ing. for one reason or another, for whatever reason

    fr. d’une manière ou d’une autre

    Esanahia/significado: nola edo hala, modu batera edo bestera, edozein modutan, de un modo u otro, de una forma u otra; como sea.

    Gaztelaniazko Esamoldeak Euskaraz eta Word Reference

    Azkenian, zakutik edo zorrotik, kinka tzar hortarik ateratu beharrez, erregiak jin arazi zien, jauregirat, gure mediku gaztia. Hau, ez jakinez xuxenki zer egin, egon zen zut-zuta gelaren erdian eta erran zakon nexkato eriari (…) (Etxeko karrota saltsa, Ahozko Euskal Literatura Garazin)

    Euskara, zakutik edo zorrotik, batzen ari garen garaiotan euskalkiaren izateko arrazoina zalantzan jartzera behartuak gara.Izateko arrazoin hortaz dudatzen hasten gara bi gauzen gatik: alde batetik, guhaur konturatzen gara, eta bata-bestearen atzetik datozkigun ikerketa soziolinguistikoek zenbakietan bermatuz ederki erakusten digute euskalkiak emeki-emeki desagertzen ari zaizkigula, euskalkia hots adinean hara ari diren jendeen altxorra da; beste aldetik euskaldun berria, euskalki berria ezpainetan iratzartzen zaigu, hizkuntzaren panorama osoa aldatzera ekarriz. (Euskalkien kezkaren funtsaz, Itxaro Borda)

    zakutik edo zorrotik (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 07:21 on 2013/08/13 Permalink | Reply
    Tags:   

    Ahulak berekin ahulgarria 

    eus. Ahulak berekin ahulgarria / Ahulari beti ahulgarria sortu / Abere flakoak (argalak, meheak), odian (janaska) ere xilo

    gazt. Para los desgraciados todos los días son martes

    port. Quem é infeliz cai de costas e quebra o nariz

    alem. Hans Ungeschick hat selten Glück

    fr. À navire brisé, les vents sont contraires

    it. Chi è nato disgraziato, anche le pecore lo mordono

    kat. Quan un home és desgraciat, tots els dies són dimarts

    Gal. Para os desgraciados fíxose a forca.

    Esanahia/significado: Etengabeko zorigaiztoan bizi denagatik esaten da. Se aplica a la persona que continuamente está sufriendo adversidades.

    Oharrak/observaciones: El martes es considerado un dia aciago en determinadas culturas, y el viernes, en otras. A diferencia de otros muchos refranes de los que se dice sólo la primera parte, de esta paremia se cita la segunda parte: Todos los días son martes.

    Refranero Multilingüe

    Etengabe entzuten du bere inguruan zoritxarrari aurre eman behar zaiola, baina dituen arazoak ez dira erraz konpontzekoak: senarra etxetik joan zitzaionetik, ahulak berekin ahulgarria.

    Ahulak berekin ahulgarri (FlickrCC, El señor Ubé y el señor Botijo)

    Ahulak berekin ahulgarria (FlickrCC, El señor Ubé y el señor Botijo)

     
  • Maite 20:14 on 2013/07/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    Hortzik ez eta intxaurrak ukan 

    eus. Hortzik ez eta intxaurrak ukan. (Ez dagokiona ukan)

    gazt. Da Dios almendras al que no tiene muelas. (Se emplea con ironía para aludir a quien no puede aprovechar las riquezas o los beneficios que recibe.)

    fr. Dieu donne des amandes à qui n’a pas de dents.

    kat. Déu dóna faves/pa a qui no té queixals.

    gal. Dá Deus (as) noces a quen non ten dentes.

    Jateko ortzik ez duenak, iltxaurrek izaten ttik (dizkik). Nafarroako Esaera Zaharrak, Etxaleku.

    Hortzik ez eta intxaurrak ukan

    Hortzik ez eta intxaurrak ukan (FlickrCC, cafemama)

     
  • Maite 19:40 on 2013/07/14 Permalink | Reply
    Tags:   

    Ondo lotu zorroa eta hobeto ahoa 

    eus. Ondo lotu zorroa (e)ta hobeto ahoa. / Aho hertsian ez da sartzen eulirik.

    gazt. En boca cerrada, no entran moscas.

    ing. A shut mouth catches no flies

    fr. En bouche close, jamais mouche n’entra.

    kat. A boca tancada, no hi entren mosques.

    gal. En boca pechada non entran moscas.

    lat. Silentium Amyclas prendidit.

    “Aho zerratüetan ez üilirik sartzen” esango zukeen Baztango amonak; edota krisi garai honetan egokiagoa, “Ondo lotu zorroa ta hobeto ahoa”. Zer moduz, bestela, azken horren bariazio twitterreroa, “Ondo lotu zorroa ta hobeto mokoa” ? [Sare sozialetan bizirik egotea, Arantxa San Sebastian] (zuzeu.com)

    Lotu ondo zorroa eta hobeto ahoa (Devianart, CC)

    Ondo lotu zorroa eta hobeto ahoa (Devianart, CC)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel